Zumaiako hitz bereziak: TXARRASKALA

Erabiltzailearen aurpegia Euskara Txanpan 2026ko apirilaren 24a

Bittor Mutiozabalek Zarauzko Iñurritza biotopoan ikusitako txarraskala edo txirriskila. (Argazkia: ZarautzGuka.eus)

Goizetan kantari dabiltza txoriak, eta inguruan ibiltzen den horietako baten izena ekarri dugu aste honetan, Abelinek jasotakoa. Proposamenak edo oharrak egiteko idatzi euskaratxanpan@zumaia.eus helbidera (Xabier).

Kanarioen familiako (Fringillidae Passeriformeak) txori txiki bati esaten zaio Zumaian eta inguruan “txarraskala” (Serinus serinus). Hainbat izen eman zaizkio euskaraz, baina bi talde nagusitan banatu ditzakegu; batetik, kantuarengatik jarritakoak daude: txarraskala, txirribirri, txirriskala, txirriskilo, txirriskila, txirriskla, txirristila, txurruskillo, ziringarro, zirrizkila, zirrizkla…. Bestetik, elikadura ohiturengatik jarritakoak: arbitxori, arbiazitxori, nabazitxori... Julian Aldaz ornitologo zumaiarrak bere 1918ko katalogoan “txoriberde” izena ere jaso zuen; gaztelaniaz “verdecillo” esaten zaio, hain zuzen.

Asier Sarasuak txoriak.eus webgunean azaltzen duenez, arrek papar hori nabarmena daukate, batez ere udaberrian. Moko labur eta zabala dute, hazijale den txori batentzat egokia; haziez gain, intsektuak eta fruituak ere jaten ditu tarteka. Zuhaizti txikiak eta landak dauden inguruneetan ikusi daiteke bereziki, eta baserri eta landa-eremuetan ere bai. Kantu alai xirrixtalaria dauka, txorrotxio arin sarkorra.

Zumaiako Natur Taldeak Baleike aldizkariaren 6. zenbakian hauxe idatzi zuen Artadiko landarediaz eta faunaz ari zela: 

  • Artadiko hegazti aipagarrienak honako hauek dira: Kukua (Cuculus canorus), Txarraskala (Serinus serinus), Kaskabeltz haundia (Parus majur), Txepetxa (Troglodites troglodites), Txantxangorria (Erithacus Rubecula) eta Tuntun arrunta (Punella modularis).

Zumaia Gukak zu bezalako irakurleen babesa behar du tokiko informazioa euskaraz eta modu profesionalean lantzen jarraitzeko.


Izan Gukakide