Zumaiako hitz bereziak: OHEA LIBRATU

Erabiltzailearen aurpegia Euskara Txanpan 2026ko ekainaren 26a

Duela 100 urte baino gehiagoko ohea, oinen aldean ahateen irudiak dituena. (Argazkia: Bilboko Euskal Museoa, Museotik)

Esapide edo konplimendu berezi bat ekarri dugu oporren aurreko aste honetan. Irailean itzuliko gara, baina udan ere proposamenak edo oharrak egiteko lasai idatzi euskaratxanpan@zumaia.eus helbidera (Xabier).

Egunero jaikitzeko moduan egoteari esaten zaio Zumaian eta beste herri batzuetan “ohea libratzea” (ahoz “ohia libratzia”). “Zer moduz” galderari erantzuteko balio duen konplimendu moduko bat, bereziki adineko jendeak erabili izan duena, osasun aldetik “hainbestean” daudela esateko. Brigida Ibarbia oikiarrak eman digu adibide bat, “ohia libratzen deu-ta…” erantzuten dio zer moduz dagoen galdetzen dionari; gutxienez ohetik jaikitzeko gauza badela adierazi nahi izaten du horrela.

Duela ia urtebete hil zen Joxe Azurmendi idazle eta filosofo zegamarra, eta “Diosalak eta kunplimentuak Zegaman” lana argitaratu zuen 2003an Ostiela aldizkarian. Adibide pare bat eman zizkigun bertan:

  • Era askotakoak daude erantzunak: Ondo, eta zu?; Ondo, Jainkoari eskerrak, eta zu?; "Ondo esan beharko, bestela parre egiten due-ta". Oso politak zaharren erantzun batzuk dira: “(Ondo esan beharko), ohiak behintzat libratu ditugu-ta”.
  • "Zer esango dizut (degu), ondo (esan beharko), ohiak behintzat gaur ere libratu ditugu-ta".

Ea udan eta luzaro oheak libratzen jarraitzeko aukera daukagun.

Zumaia Gukak zu bezalako irakurleen babesa behar du tokiko informazioa euskaraz eta modu profesionalean lantzen jarraitzeko.


Izan Gukakide